Νομίζω ότι είναι πολύ πιθανό ότι σύντομα όλη η επιφάνεια της Γης
Ilya Sutskever, συνιδρυτής της OpenAΙ και τεχνοεπιστημονικός επικεφαλής της
θα καλυφθεί με φωτοβολταϊκά πανέλα και data centers
ως το 2023, όταν αποχώρησε μετά την σύγκρουσή του με τον ceo Sam Altman,
από το ντοκυμαντέρ του 2019 iHuman
Θα ήταν παράλειψη απ’ την μεριά μας αν αγνοούσαμε μια στρατηγική ανάγκη της γενικευμένης χρήσης των νευρωνικών αλγορίθμων: την ανάγκη τους για (ηλεκτρική) ενέργεια, όπως και ψύξη (με τεράστιες ποσότητες νερού).
Πέρα από οποιαδήποτε άποψη, φιλική ή εχθρική, σχετικά με την λεγόμενη “τεχνητή νοημοσύνη” υπάρχουν – και πολλαπλασιάζονται – μεγάλες “αποθήκες” διασυνδεδεμένων μεταξύ τους σκληρών δίσκων βιομηχανικής κλίμακας· υπολογιστές που λειτουργούν ασταμάτητα μέρα νύχτα ώστε να μπορεί ο καθένας να λύνει προβλήματα ή να πιάνει φιλίες με την μηχανή στις 2.00 το ξημέρωμα μέσα στα σκοτάδια, ψάχνοντας να βρει το νόημα της ζωής του / της.
Η κλίμακα των data centers που απαιτεί η δυτική χρήση των νευρωνικών αλγορίθμων είναι δύσκολο να κατανοηθεί. Όπως το έθεσε ο φυσικός Joseph Romm του Κέντρου Επιστημών του πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια “Δεν μιλάμε για εγκαταστάσεις με την παραδοσιακή έννοια. Πρόκειται για τεράστια, ενεργοβόρα συγκροτήματα όπου ένα μόνο απ’ αυτά μεγάλης κλίμακας μπορεί να αντιστοιχεί σε μια χώρα σε ότι αφορά την κατανάλωση ενέργειας”.
Οι ανάγκες ηλεκτροδότησης αυτών των εκατοντάδων χιλιάδων CPU/GPU που φυτρώνουν ως “επένδυση” (δισεκατομμυρίων…) εδώ κι εκεί δεν είναι ομαλή, όπως για παράδειγμα θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι αυξήσεις σε τέτοιες ανάγκες για έναν πληθυσμό που αυξάνεται ή πολλαπλασιάζει την χρήση ηλεκτρικών οικιακών συσκευών. Είναι ξαφνική, εντατική, επείγουσα – και χωρίς υπολογίσιμο τέλος.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις data centers, του είδους Meta Platforms, Microsoft, Google ή Amazon, εμφανίζονται σαν οι “σωτήρες / φύλακες του ψηφιακού μέλλοντος”, και άρα καλοδεχούμενοι “επενδυτές”. Μπορούν να κάνουν (και κάνουν!) ειδικές συμφωνίες με τους παρόχους ρεύματος (σα μεγάλοι καταναλωτές…) για χαμηλές τιμές· την διαφορά, δηλαδή την προφανή αύξηση του “κόστους παραγωγής ενέργειας” σε πολύ μεγαλύτερες ποσότητες, την πληρώνουν οι λιανικοί καταναλωτές. Σπίτια και μικρομάγαζα. Τα “χρηματιστήρια ενέργειας”, με την μαγική τελετουργία ανεβοκατεβάσματος των τιμών λιανικής (και στο ελλαδιστάν με τα μυστηριώδη και παιδικά “χρωματιστά προγράμματα”) είναι μια χαρά φερετζές για να κρύβεται αυτή η βρώμικη μεταφορά κόστους. Αν συμβαίνει και κανάς πόλεμος που επηρεάζει (όπως ο τωρινός εναντίον της Τεχεράνης) ακόμα καλύτερα!!!
Η τιμή είναι το ένα ζήτημα· η παραγωγή είναι ένα άλλο διαφορετικό. Το γεγονός οτι γίνεται ανοικτά “ζύμωση” των πληθυσμών για πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ρεύματος εμφανίζεται σαν η “σωτήρια λύση” για τις ανάγκες των νευρωνικών αλγορίθμων. Αλλά τα πυρηνικά εργοστάσια είναι μια τεράστια σε κόστος επένδυση “παγίου κεφαλαίου” – και τα μαμμούθ της πληροφορικής δεν είναι διατεθειμένα να το πληρώσουν όλο. Και πάλι τα κράτη, δηλαδή οι υπήκοοι, θα κληθούν να “βαλουν πλάτη” – για το δικό τους το καλό! Δεν τους αρέσει το CharGPT;
Το άλλο συναφές ζήτημα είναι τα δίκτυα (παροχής ρεύματος). Αλλού έχουν ιδιωτικοποιηθεί, αλλού όχι. Σε κάθε περίπτωση όμως ούτε να αναβαθμιστούν ούτε να ενισχυθούν ούτε να επεκταθούν γίνεται με τους ρυθμούς επέκτασης των data centers. Αν προσθέσουμε και την γενίκευση της χρήσης ηλεκτρικών αυτοκινήτων; Αν προσθέσουμε και τα κρυπτονομίσματα;
Το τελευταίο είναι η ψύξη αυτών των γίγα-εγκαταστάσεων. Με νερό – φυσικά. Υπάρχουν “κλειστά” συστήματα (ανακυκλώνουν μια λίγο πολύ σταθερή ποσότητα νερού) ή τα “ανοικτά” (που χάνουν ποσότητες στο εξωτερικό περιβάλλον λόγω εξάτμισης). Τα πρώτα, που μοιάζουν πιο “οικονομικά” απ’ την άποψη της κατάχρησης των υδάτινων πόρων μιας περιοχής χρειάζονται περισσότερη ενέργεια για την ψύξη του νερού που ανακυκλώνουν. Τα δεύτερα απλά σπαταλούν αυτούς τους υδάτινους πόρους, και φυσικά κάποιοι πληρώνουν. Οι γνωστοί…
Η δυτική χρήση των νευρωνικών αλγόριθμων είναι προσανατολισμένη στη διαρκή συγκέντρωση δεδομένων από παντού, άρα την διαρκή διόγκωση των data centers. Στο κινεζικό κράτος / κεφάλαιο αντίθετα η “τεχνητή νοημοσύνη” χρησιμοποιείται κυρίως εστιασμένα, απ’ τις βιομηχανίες. Αυτό σημαίνει ότι η ποσότητα των data που συγκεντρώνεται καθορίζεται απ’ τα δεδομένα της παραγωγής και όχι απ’ την παγκόσμια κυκλοφορία και “παραγωγή” δεδομένων οποιουδήποτε είδους. Συνεπώς χρειάζονται πολύ μικρότερα “κέντρα”, προσαρμοσμένα σε συγκεκριμένες κάθε φορά ανάγκες.
Σε κάθε περίπτωση εμφανίζονται φουτουριστικές ιδέες για την (καπιταλιστική) αντιμετώπιση των πιο πάνω προβλημάτων. Στην κίνα δοκιμάζεται η βύθιση των data centers στη θάλασσα, μέσα σε ειδικά αντιοξειδωτικά κουτιά, έτσι να μειωθούν οι ανάγκες ψύξης. Ωστόσο μ’ αυτόν τον τροπο θα αυξάνεται (κατ’ αρχήν τοπικά) η θερμοκρασία του θαλάσσιου νερού – και αυτό μεσοπρόθεσμα θα έχει συνέπειες.
Απ’ την άλλη μεριά ο Musk ονειρεύεται data centers έξω απ’ την ατμόσφαιρα, στο διάστημα, όπου η “θερμοκρασία περιβάλλοντος” είναι πολύ μικρότερη. Η τροφοδοσία με ρεύμα τα γίνεται, υποτίθεται, με φωτοβολταϊκά. (Τί θα σκεφτόταν ένας τύπος που θέλει να φτιάξει αμερικάνικες αποικίες στον Αρη;)
Εν τω μεταξύ αυτοί οι υλικοί,υλικότατοι πόροι, όπως το ρεύμα και το νερό, βρίσκονται ήδη στη δίκη του ενδοκαπιταλιστικού ανταγωνισμού. Τα δυο κείμενα που ακολουθούν προσφέρουν μια ματιά σ’ αυτό – τώρα.
- Σχετικά με την επερχόμενη γεωπολιτική της υπολογιστικής συσσώρευσης ή τη Νέα Αυτοκρατορική Στρατηγική των ΗΠΑ
- Artificial stupidity: η περίπτωση του Περσικού κόλπου
★
