νευρωνικοί αλγόριθμοι: η “ανάσταση των νεκρών”... > Έχει φτάσει η ”μέση” κοινωνική αντίληψη των ψηφιακών τεχνολογικών “θαυμάτων” στη δύση στο σημείο της θρησκευτικής πίστης; Ή υπάρχει (ακόμα...) κάποια απόσταση; Υπάρχουν κάποιοι που υποστηρίζουν το πρώτο, προσθέτοντας ότι οι νευρωνικοί αλγόριθμοι (οι αποκαλούμενοι “τεχνητή νοημοσύνη”...) είναι το πιο πρόσφατο και ως τώρα το πιο καθολικό “ευαγγέλιο πίστης”.

Άλλοι πάλι διαφωνούν - ή διαφωνούσαν. “Λείπει κάτι βασικό για να μιλήσουμε για θρησκεία” λένε. “Ένας προσδιορισμός της ζωής-μετά-τον-θάνατο”...

Ενισχυτικά (αν και όχι καθοριστικά ακόμα) του πρώτου ενδεχόμενου μνημονεύονται οι περί θεού δηλώσεις διάφορων ceo εταιρειών νευρωνικών αλγορίθμων ή και των δημαγωγών τους: Altman, Thiel, Zutenberg, Kurtzweil και σια. Ωστόσο σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κάποιος τα κίνητρα αυτής της “θεο-λατρείας” εκ μέρους τους: σε συνθήκες γενικευμένης (και) κοινωνικής αποδιάρθωσης / αναδιάρθρωσης, σε συνθήκες στις οποίες τα “δι-άτομα”, οι διχοτομημένες ιδιοσυγκρασίες των πρωτοκοσμικών, βρίσκονται κοντά στη σημείο βρασμού, η (παλαιού τύπου) θρησκεία και η πίστη, ο χριστιανισμός (και ο γενικευμένος ρατσισμός του) είναι μια απ’ τις λίγες ιδεολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν σαν “καπάκι”. Έχει παρελθόν, είναι δοκιμασμένη...

Δεν είναι η πρώτη φορά που κάτι τέτοιο συμβαίνει στην καπιταλιστική δύση: τεχνολογικά και εξουσιαστικά δύο βήματα μπροστά· αλλά για την κοινωνική ηρεμία και πειθάρχηση δύο βήματα πίσω...

Διαφορετικό (και πιο ενδιαφέρον απ’ την σκοπιά της εργατικής κριτικής) είναι το ζήτημα του αν η digitalization μπορεί να προσφέρει υποδείξεις για την μετά-θάνατο-ζωή. Κι αυτό επειδή το κάνει ήδη!

Η λεγόμενη “grief tech”, που σημαίνει “τεχνολογία πένθους” θεωρείται “αναδυόμενος [ω ναι! “αναδυόμενος”!!] τεχνολογικός κλάδος που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη και την εικονική πραγματικότητα για να δημιουργήσει προσομοίωση της φωνής, της εμφάνισης ή και της προσωπικότητας κάποιου που πέθανε”. Είναι εύκολο να καταλάβει κάποιος πως όλα τα υλικά για τέτοιου είδους “νεκραναστάσεις” είναι διαθέσιμα: data (όσο περισσότερα τόσο καλύτερα) καθε είδους απ’ την ζωή κάποιου / κάποιας· φωτογραφίες ή και video· και οι κατάλληλοι αλγόριθμοι που κάποια εταιρεία θα νοικιάσει. Αυτό είναι όλο!

Αυτή η “μετά-θάνατο-ζωή”, που δεν είναι κάπου στον παράδεισο (ή στην κόλαση), είναι απαλλαγμένη απ’ την υπερβατική ανταμοιβή ή την τιμωρία για την ζωή-πριν-τον-θάνατο. Αυτό μπορεί να την κάνει πιο λειψή σε σχέση με τις θρησκευτικές υποσχέσεις· ταυτόχρονα όμως την κάνει “πρακτικά χρησιμότερη” - για τους ζωντανούς.

Αν οι φωτογραφίες (από ένα χρονικό σημείο και μετά και τα video) υπηρετούσαν τις “αναμνήσεις” από κάποιον που εγκατέλειψε τον μάταιο κόσμο μας, η διαρκής προσομοίωσή του (ακόμα και ολογράμματα δοκιμάζονται...) αλλάζει εντελώς την σχέση “ζωντανού - νεκρού”. Δεν πρόκειται για “φαντάσματα”, αν και οι σχετικές πεποιθήσεις για την ύπαρξή τους βρίσκουν ένα παράξενο είδος υλικής / τεχνολογικής επιβεβαίωσης. Και δεν είναι αυτός / αυτή “που θυμόμαστε”. Αντίθετα είναι αυτός / η που ναι μεν πέθανε αλλά η σχέση μαζί του / της (μεσολαβημένη απ’ τις μηχανές) συνεχίζεται: μπορώ να του / τηςζητήσω την γνώμη (και να μου δώσει συμβουλές), μπορώ να του / της εκμυστηρευτώ κάτι (και να το κρατήσει για τον “εαυτό” του / της, δηλαδή για την data base), μπορώ να του / της λέω τα καθημερινά νέα μου (δηλαδή να ενισχύω την τροφοδότησή των αλγόριθμων με δεδομένα). Μπορώ ακόμα και να ζητήσω συγγνώμη για κάτι που τον / την στεναχώρησε (όταν ζούσε) κι έτσι να “ξαλαφρώσω την συνείδησή μου”... Επιχειρήσεις με ονόματα του είδους Eternal Me, Forever Intentity, StoryFile, και Digital Immortality έχουν πιάσει ήδη τον “θησαυρό”...

Αν κλάδοι του ψηφιακού engineering of everything εξελιχθούν σ’ αυτό που ήδη ονομάζεται “υπερβατική βιομηχανία”, κι αν η “αθανασία” αποκτήσει αυτήν την ατελή μεν on demand δε “υπόσταση”, τότε σύντομα θα πρέπει να υπάρξει το γενικό ερώτημα, η σημαία της καθολικής σύγχυσης, μήπως “είμαστε ήδη νεκροί, και υπάρχουμε μόνο σε ηλεκτρονικά κυκλώματα και αναπαραστάσεις”....

Το cyborg ασχολείται κριτικά και σταθερά (και) με τα ζητήματα τα σχετικά με την λεγόμενη “τεχνητη νοημοσύνη”. Σ’ αυτό το τεύχος αποφασίσαμε να κάνουμε κάτι σαν “μικρό αφιέρωμα”. Αρκετά μικρό εφόσον μένουν απ’ έξω διάφορες πλευρές του φαινομένου. Αλλά σε κάθε περίπτωση “αφιέρωμα”: μερικές πλευρές εννοημένες στην ιστορική καπιταλιστική τους διαμόρφωση.

Οι τακτικοί αναγνώστες / αναγνώστριες μπορεί να βρουν εδώ ή εκεί σημεία που έχουν ξαναδιαβάζει σε προηγούμενες σελίδες του cyborg. Κάποιες επικαλύψεις υπάρχουν και μεταξύ των διαφορετικών κειμένων του αφιερώματος. (Τέτοια είναι η “μοίρα” ενός σπονδυλωτού εγχειρήματος. Διαφορετικό είναι να γραφτεί ένα βιβλίο, με αρχή, μέση και τέλος). Προτείνουμε τα κείμενα να διαβαστούν με την σειρά της δημοσίευσής τους, αν κι αυτό δεν είναι απαραίτητο.

Αυτό το μικρό αφιέρωμα δεν εξαντλεί το θέμα “τεχνητή νοημοσύνη”! Ούτε γίνεται για να πείσει οποιονδήποτε. Βρισκόμαστε (και οι απόψεις μας...) πολύ μακριά απ’ την “μέση” κοινωνική αντίληψη για και την χρήση της καθολικής ψηφιοποίησης ώστε να υποθέσουμε ότι υπάρχουν “γέφυρες”.

Καταθέτουμε την μέθοδο μας για την “αποσαφήνιση”των τεχνολογικών μυστηρίων και θαυμάτων”.... Και η Ιστορία θα δείξει αν έχουμε δίκιο.

Z.S.